VPN nedir ve neden kullanmanız gerekir?

Son güncelleme tarihi: 28 Ocak 2019

VPN nedir ve neden kullanmanız gerekir?

En iyi VPN veya sanal özel ağ internet trafiğinizi korumaya yardımcı olarak verilerinizi meraklı gözlerden ve paraya dönüştürmek isteyenlerden korur.

Bir adım geriye atın ve yaşamınızın ne kadar büyük bir bölümünün güvenli olmayan internet üzerinde olduğunu görün. Korkutunuz değil mi? Gizliliğinize karşı duran güçler düşünüldüğünde bu oldukça normal. Verilerinizi korumanın en iyi yollarından biri, aynı zamanda online dünyada nasıl tanımlandığınızı da kontrol eden sanal özel ağ (VPN).

VPN nedir ve nasıl çalışır?

Basit bir şekilde açıklamak gerekirse VPN siz ve VPN hizmeti tarafından işletilen uzak sunucu arasında sanal şifre tüneli oluşturur. Tüm internet trafiğiniz bu tünelden yönlendirilir. Böylece verileriniz meraklı gözlerden korunur. En iyi yanı, bilgisayarınız IP adresi VPN sunucunun adresine dönüşür ve böylece kimliğiniz ve konumunuz gizlenir.

Verileriniz VPN sunucusuna eriştiğinde açık internete çıkar. Girmeye çalıştığınız site güvenli bağlantı için HTTPS kullanıyorsa hala güvende kalırsınız. Buna müdahale edilse bile veriyi geriye doğru takip ederek size ulaşmak zor olacaktır. Çünkü veri VPN sunucusundan geliyor gibi görünür.

VPN’in değerini anlamak için VPN’in kullanıldığı bazı senaryoları değerlendirmek yardımcı olabilir. Kahve dükkanında veya havaalanında sunulan açık Wi-Fi ağını düşünün. Normalde iki kere düşünmeden bağlanırsınız. Ama birilerinin ağdaki trafiği izleyebileceğini biliyor muydunuz? Wi-Fi ağının gerçek olduğunda ya da kişisel verilerinizin peşinde olan bir hırsız tarafından işletilmediğinden emin olabilir misiniz? Her gün online olarak kullandığınız şifreleri, banka verilerini, kredi kartı numaralarını ve özel bilgileri düşünün.

Aynı açık Wi-Fi ağına VPN ile bağlanırsanız, kimsenin verilerinize ulaşamayacağından emin olabilirsiniz. Verilerine ne diğer kişiler ne de ağdaki operatörler bakabilir. Bu son nokta oldukça önemli. Herkes Wi-Fi’ın göründüğü gibi olduğunu anlamak birçok kişi için oldukça zor olabilir. Starbucks_WiFi adına sahip olması gerçekten de bu kahve zincirine ait olduğu anlamına gelmez.

VPN’in değerini gösteren diğer bir örnek ise bu hizmetleri engellenmiş internet sitelerine ulaşmak için kullanmak. Bazı hükümetler, ülkede yaşayanların bazı internet sitelerine erişimini engellemenin iyi bir fikir olduğunu düşünür. VPN kullanarak internet trafiği güvenli bir şekilde daha açık politikaları olan başka bir ülkeye yönlendirilebilir ve engellenen siteye erişim sağlanabilir. VPN trafiği şifreler ve açık internete bağlanan insanların kimliğini korumaya yardımcı olur.

Genellikle VPN istemcileri Windows ve macOS için aynıdır. Ama bu her zaman geçerli olmaz ve performans farklılıklarının platforma bağlı olduğunu bulduk. Windows yerine macOS tercih edenler için Mac VPN uygulamalarını değerlendirdim. İstemci uygulamalarını tamamen atlayarak bilgisayarın ağ kontrol panelini kullanarak VPN hizmetine bağlanabilirsiniz. Yine de VPN hizmetine giriş yapmanız gerekir.

Mobil cihazlar için durum daha karmaşık. Birçok şirket Android ve iOS için VPN uygulaması sunar. Böylece bu hizmetleri sürekli olarak Wi-Fi ağına bağlı cihazlarda kullanabilirsiniz. Yine de VPN’ler mobil cihazlarda her zaman işe yaramayabilir. Bununla birlikte mobil veriye müdahale etmek daha çok çaba gerektirir. Yine de hükümet yetkilileri veya istihbarat birimleri bu verilere veya meta-verilere mobil hizmet sağlayıcıların bağlantısından erişebilir.

VPN uygulamaları mobil platformdan bağımsız olarak benzer görüntü ve işlevlere sahip olsa da iPhone VPN’leri genellikle Android’lere göre farklı VPN protokolleri kullanır. Bu genelde sorun oluşturmaz.

Daha az bilinen bir işletim sistemi mi kullanıyorsunuz? Bu size online koruma sağlamayabilir. Ağ trafiğine bakan kişiler hangi bilgisayardan geldiğiyle ilgilenmez. Buna göre Linux için en iyi VPN’leri sunarken Chromebook üzerinde nasıl VPN kuracağınıza dair ipuçları vereceğiz.

Üç harfli tehditler

Özgür konuşma ve gizliliğin düşmanları arasında endişelenmeniz gereken iki tane üç harfli var: NSA ve ISP’niz.

Raporlar ve Snowden sızıntılarına göre NSA’in izleme cihazının geniş kapsamlı olduğunu biliyoruz. Bir noktada kurum, internet üzerinden gönderilen tüm verilere müdahale ederek hepsini inceleyebilir. Kurumların doğrudan internetin kalbine ulaştığı veri alt yapısı merkezlerinin gizli odalarıyla ilgili şaşırtan hikayeler var. VPN ile verilerinizin şifrelendiğinden ve verilerin size kadar takip edilme olasılığının daha az olacağından emin olabilirsiniz. NSA ve diğerlerinin izleme çabaları göz önüne alındığında, verilerinizi şifrelemek iyi bir fikir olabilir.

Bu VPN’in sizi ajanlara veya emniyet teşkilatına karşı görünmez yapacağı anlamına gelmez. Trafiğinize farklı şekillerde müdahale edilebilir. VPN, online aktivitelerin size bağlanması zorlaştırır ve online trafik yolculuğunda şifreleme katmanı ekler. Kararlı ve geniş kapsamlı bir izleme bir şekilde yolunu bulacaktır. Ama VPNler ve HTTPS’in yaygın bir şekilde kullanılması kitlesel izleme çalışmalarını eskisine göre zorlaştırıyor.

ISP’niz de izleme operasyonlarına dahil olabilir ama endişelenmeniz gereken başka konular var. FCC, net tarafsızlığını koruyan ve Obama döneminde çıkarılarak kanunları kaldırdı. Böylece ISP’ler verinizden kar elde edebilir. ISP’ler Facebook ve Google gibi şirketlerin büyümesini sağlayan büyük veri pastasından pay istedi. Bu şirketler kullanıcılar hakkında birçok bilgi toplayarak daha sonra hedefli reklam gösterebilir ya da verileri diğer şirketlere satabilir. ISP’ler kullanıcı verilerini anonim şekilde toplamak ve satmak için yeşil ışık aldı.

Google ve Facebook gibi şirketler için davranışlarınızdan para kazanmak geçerli olsa da bu hizmetleri kullanmak zorunda değilsiniz. Eğer Facebook’u kullanmayı bırakmak isterseniz sevimli hayvan fotoğraflarını ve ailenizin/arkadaşlarınızın politik görüşlerini kaçırsanız da düzgün bir hayatınız olur. Aynı zamanda gizlilikle ilgilenen DuckDuckGo’yı web aramaları için tercih ederek Google’dan uzaklaşabilir ve Google Chrome yerine kar amacı gütmeyen Firefox’u tercih edebilirsiniz.

Ancak evdeki ağ geçitlerinden internettin tamamını kontrol eden söz konusu ISP olduğunda bu kadar geniş seçeneğiniz olmaz. Google ve Facebook’a alternatifler olsa da birçok Amerikalı ev ISP alternatifleriyle kısıtlanır. Bazı alanlarda sadece tek bir ISP kablolu internet erişimi sunar. Yakın zamanda yapılan değişiklikler, ISP’lerin müşteri verilerini sorunsuz bir şekilde satmasına izin verdi. Gölgeli sistemi seçmek başka şey seçeneğin olmaması başka şey.

“ISP’ler online dünyada ne yaptığınızı görebilecek durumda. Tüm trafiği taşıdıkları için böyle olmak zorunda,” açıklaması Elektronik Öncüler Derneği (EFF) çalışan teknolojisti Jeremy Gillula’ya ait. “Maalesef bu da ISP’lerin online izlemesini önlemeyi üçüncü taraf izlemeleri önlemekten daha zor hale getiriyor. Sadece Privacy Badger (EFF’nin gizliliği koruyan tarayıcı eklentisi) yükleyerek veya gizli modda dolaşarak bunu yapamazsınız.”

VPN ne yapmaz?

Davranışların online takip edilmesinin birçok yolu var. VPN kullansanız bile çerezler internet hizmetlerinin (Amazon, Google, Facebook ve diğerleri) siteden çıktıktan sonra bile internet kullanımınızı takip eder (tarayıcınızdaki çerezlerden kurutulma yollarına bakabilirsiniz).

VPN aynı zamanda online aktivitelerinizi anonim hale getirir. İnternette anonim olarak gezinmek ve derin internete erişmek istiyorsanız Tor kullanmanız gerekebilir. VPN’in aksine VPN, trafiği farklı sunucu düğümlerinden aktararak izlenmeyi zorlaştırır. Aynı zamanda kar amacı gütmeyen bir örgüt tarafından yönetilir ve ücretsiz olarak dağıtılır. Bazı VPN hizmetleri, ek güvenlik için VPN ile Tor’a bağlanır.

Birçok VPN hizmetinin halkın iyiliği için çalışan hayırsever örgüt olduğunu belirtmek önemli. Birçoğu ilerici amaçlar içerse de kar amacı güden örgütler de var. Yani bu örgütlerin ödemesi gereken faturalar ve uyması gereken yasalar var. Resmi olarak bulundukları ülkelerin yasalarına uymaları gerekir.

Bu nedenle VPN hizmetlerinin gizlilik politikasını okuyarak VPN şirketinin ana merkezinin yerini öğrenmek önemli. Örneğin NordVPN Panama’da yer alır ve kullanıcı verilerinin tutulması gereken bir yasaya tabi değildir.

VPN’e güvenmek söz konusu olduğunda işler karışır. Son zamanlarda PureVPN, siber takip ve genel adi hareketlere karşı vaka oluşturan federal araştırma yetkililerine kayıtlı bilgileri verdi. Bazıları şirketin verecek bilgiye sahip olmasına veya araştırmacılarla iş birliği yapmasına şaşırdı. Bize göre PureVPN gizlilik politikasının sınırları içinde kaldı. Ama aynı şey kişisel bilgileri hesap bilgileriyle bağlayamayan Private İnternet Access gibi şirketler için de geçerli.

Tüm olası tehditlere karşı koruma sağlayacak mükemmel, sihirli bir araç istemek kolay. Ancak acı gerçek şu ki biri sizi özel olarak hedef alırsa ve bilgilerinizi almak için uğraşırsa, bunu başaracaktır. VPN, cihazdaki kötü amaçlı yazılımlar ya da VPN sunucusunun bilgisayarınızdaki aktivitelerini ve trafik desenini analiz ederek yenilebilir. VPN gibi güvenlik araçlarının kullanılması sizi kolay bir hedef olmaktan ve toplu izlemeden kurtarabilir.

Gizliliğin sorunları

Güvenlik ve uygunluğun şansa bağlı olması fikrine karşı çıkıyoruz. Yine de VPN kullanmanın ortaya çıkardığı sorunlar var. Bunlar tam olarak fikrinizi değiştirmese de dikkat etmek gerekebilir.

Chromecast ve diğer akış protokolleri, yerel ağlardan veri gönderir ama bu VPN kullanırken sorun olur. Bu cihazlar, uzaktaki VPN sunucusu yerine aynı ağdaki telefon ve bilgisayarlardan veri akışı sağlar. Benzer şekilde akıllı ev cihazları sizin ve eviniz hakkında çok fazla veri toplayabilir. Maalesef bu cihazlarda VPN kullanılmaz. İki sorun için çözüm ise router üzerinden VPN yükleyerek güvenliği arttırmak Bu, verilerin evinizden çılgın internete çıkarken şifrelenmesini sağlar. Ağda gönderilen bilgiler mevcuttur ve ağa bağlı akıllı cihazlar güvenli bağlantıdan faydalanabilir.

Netflix’i seviyor musunuz? Çok fena çünkü Netflix VPN’den nefret ediyor. Bunun nedeni İngiltere’deki Netflix içeriği ile ABD’deki ve Avustralya’daki içerik farklı. Sevdiğiniz diziyi bir ülkede izlemeniz diğer ülkede de izleyeceğiniz anlamına gelmez. Şirketler bölgesel lisans anlaşması yapar ve bu da kısıtlamalara yol açarak insanların diğer içeriklere erişmesini engeller.

Kendi bölgenizde lisanslı olmayan içeriğe erişmenizi engellemek için Netflix VPN’in çoğunu engeller. Bazı VPN hizmetleri, müşterilerin film ve dizi izlemesi için çaba gösterir. Buna kedi fare oyunu denir ve Netflix’te bugün çalışan VPN yarın çalışmayabilir.

Benzer şekilde birçok VPN şirketi, BitTorrent’le indirme yapmaktan doğacak yasal sorumluluklarla uğraşmak istemez. BitTorrent teorik olarak yasadışı olmasa da telifli ürünlerin korsan olarak indirilmesi için kullanır. Az sayıda VPN şirketi BitTorrenti engellerken bazıları belirli sunucularla sınırlı tutar.

VPN’in diğer bir sorunu ise hızdır. Genel olarak VPN kullanmak gecikmeyi (veya “ping”) arttırır ve bu da indirme veya yükleme hızını azaltabilir. Hangi VPN’in tarayıcıda en az etkiye sahip olacağını söylemek zor olsa da en hızlı VPN’in bulmak için yapılan kapsamlı test size fikir verebilir.

İndirme hızlarının yanı sıra internet bağlantısı oyun oynayanlar için endişe oluşturuyor. Oyuna özel VPN’ler olsa da sayıca çok az ve oldukça gerideler. Ama birkaç VPN ayrılmalı tünelleme sunarak bazı uygulamaların trafiğini VPN dışına atıyor. Daha az güvenli olsa da gecikme üzerinde daha az etkisi var.

VPN ile kendinizi koruyun

İnternet ilk olarak birleştirildiğinde, güvenlik veya gizlilik üzerine pek fazla düşünülmedi. İlk olarak araştırma enstitülerindeki ortak bilgisayarlar olarak başlayan internetin hesaplama gücü o kadar kısıtlıydı ki şifrelemek işleri daha da zorlaştırıyordu. Odak nokta savunma değil açıklıktı.

Günümüzde internete bağlanan cihazların çoğu geçmişteki en iyi bilgisayarlardan daha güçlü. Ama internet temelde çok fazla gelişmedi. HTTPS sadece son birkaç yıl içerisinde yaygınlaştı.

Yani, maalesef, bireyler kendi korumalarını sağlamak zorunda kalıyor. Antivirüs uygulamaları ve şifre yöneticileri sizi korumak için geçmişe sahip olsa da VPN kişisel güvelik araç kutusunda özellikle de günümüzün bağlı dünyasında bulunması gereken benzersiz güçlü bir araç. İster ücretsiz hizmetleri tercih edin isterseniz şifreli router kullanın, internet trafiğinizi şifrelemek önemli.


Bu içerik, PCMag web sitesinde yayınlanan “What Is a VPN, and Why You Need One” içeriğinin Türkçe çevirisidir. Orijinal içerikteki bazı bölümler, yerelleştirme amacıyla dışarıda bırakılmış olabilir.